Giáo án Tin học lớp 9 năm học 2026-2027 - Bài 1. Thế giới kĩ thuật số (Tích hợp năng lực số và AI)

Nội dung tài liệu: Giáo án Tin học lớp 9 năm học 2026-2027 - Bài 1. Thế giới kĩ thuật số (Tích hợp năng lực số và AI)

1. Biên soạn: Lop9.edu.vn Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh - Kết luận, nhận định (2 phút): đầu vào là yêu - Đối chiếu và hoàn thiện Phiếu số 1. cầu chuyển kênh truyền từ điều khiển; ti vi tiếp nhận và xử lí lệnh, chọn nội dung kênh B để đưa lên màn hình. Đầu ra là chương trình kênh B. Thiết bị thực hiện xử lí thông tin. Đáp án dự kiến: (1) đầu vào là yêu cầu của người dùng từ bộ điều khiển; (2) đầu ra thay đổi trên màn hình, chẳng hạn chuyển kênh hoặc mở ứng dụng; (3) ti vi có thực hiện xử lí thông tin. Đánh giá: đúng cả ba thành phần và mối quan hệ giữa chúng; nếu học sinh mới kể thao tác, giáo viên yêu cầu vẽ mũi tên để thể hiện trình tự. HOẠT ĐỘNG 3. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI – Nhận diện thiết bị có gắn bộ xử lí (10 phút) a) Mục tiêu: nhận biết được thiết bị có gắn bộ xử lí ở nhiều lĩnh vực; ghép đúng thiết bị với tên, nơi xuất hiện và nhiệm vụ chính. b) Nội dung: dùng Hình 1.2 và bốn thẻ mô tả có sẵn trong Phiếu 2, Phụ lục A; ghép a–d, nơi sử dụng và việc xử lí. Kiểm tra nhận định “cứ có bộ xử lí thì chắc chắn có AI”. c) Sản phẩm: bảng bốn hàng: thiết bị – nơi thường gặp – nhiệm vụ xử lí – căn cứ nhận diện; một câu kết luận về vai trò kiểm soát của con người. d) Tổ chức thực hiện: Hình 1.2. Thiết bị có bộ xử lí (nguồn: SGK Tin học 9, trang 6). - Chuyển giao nhiệm vụ (2 phút): chiếu Hình - Phân công người quan sát, người đọc thẻ, 1.2 từ SGK và Phiếu 2; mỗi nhóm bốn ghép tên người ghi, người kiểm tra. thiết bị với hình. Chỉ rõ nguồn: hình SGK dùng nhận diện; thẻ diễn giải chức năng hỗ trợ lập luận, không phải thông số của một mẫu máy cụ thể. - Yêu cầu nhóm ghép thẻ với hình a–d, xác định - Ghép a–d; ghi nơi thường gặp: sân bay/nhà ga, nơi thường gặp và nêu nhiệm vụ mà bộ xử lí hỗ bệnh viện, nhà máy, giao thông; mô tả nhiệm vụ trợ. chính. - Tổ chức thực hiện (4 phút): nhóm đọc bốn - Kiểm tra phiếu của nhóm bạn, đánh dấu chỗ thẻ, điền bảng rồi đổi phiếu kiểm chéo. HS dùng đồng ý và chỗ cần hỏi lại. thông tin cả hình và thẻ; nếu bạn chỉ viết “vì thiết bị dùng điện”, yêu cầu bổ sung loại thông tin thiết bị xử lí.
2. Biên soạn: Lop9.edu.vn Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh - Báo cáo, thảo luận (2 phút): một nhóm báo - Nêu rằng muốn xác định có AI cần thêm thông cáo bảng; cả lớp xử lí tình huống mô phỏng: xe tin về chức năng và cách hệ thống ra quyết tự lái đọc biển “dừng” thành “đi tiếp”, người định; không suy diễn chỉ từ hình. giám sát phát hiện sai. Hỏi: Có nên làm theo kết quả đó? Ai phải kiểm tra và quyết định có trách nhiệm? - Kết luận, nhận định (2 phút): không làm - Thảo luận tình huống và phát biểu: con người theo nhận dạng sai; người giám sát/đơn vị vận phải giám sát, kiểm tra và chịu trách nhiệm đối hành phải kiểm tra và áp dụng quy trình an toàn. với quyết định sử dụng kết quả của hệ thống. Đây là thảo luận trách nhiệm, không yêu cầu HS thao tác xe. Có bộ xử lí chưa đủ chứng minh có AI; cần thông tin về chức năng và hệ thống thực tế. Năng lực số – [TC2.1.2] (Đánh giá dữ liệu, thông tin và nội dung số): GV mở hình số và chỉ nguồn; HS so sánh hình–thẻ, ghi căn cứ và sửa kết luận thiếu bằng chứng ở Phiếu 2. Nhận xét dựa vào căn cứ cụ thể, không chỉ đúng tên; bản in thay thế giữ nội dung để phân tích. Giáo dục AI – [9.B2.1] (Sử dụng AI an toàn và có trách nhiệm): GV giao tình huống mô phỏng xe đọc sai biển; HS giải thích việc kiểm soát và trách nhiệm của con người. Minh chứng là câu trả lời có hành động kiểm tra và chủ thể chịu trách nhiệm; không dùng công cụ AI hay dữ liệu cá nhân. Đáp án ghép: a) bảng điện tử; b) máy chụp cắt lớp; c) robot lắp ráp; d) ô tô tự động lái. Đánh giá: đạt khi nhóm ghép đúng bốn thiết bị, nêu được nơi xuất hiện hợp lí và phân biệt được “có bộ xử lí” với “có AI”. Không yêu cầu học sinh dùng công cụ AI hoặc tài khoản cá nhân. Đáp án Phiếu 2: a–bảng điện tử–sân bay/nhà ga–xử lí dữ liệu để cập nhật chuyến; b–máy chụp cắt lớp–bệnh viện–xử lí dữ liệu đo tạo ảnh; c–robot lắp ráp–nhà máy–thực hiện chuỗi lắp ráp theo điều khiển; d–ô tô tự lái–giao thông–xử lí dữ liệu môi trường để hỗ trợ điều khiển. Nơi khác hợp lí vẫn được chấp nhận. Xử lí sai lầm: hình và thẻ cho căn cứ về thiết bị trong bài; chưa đủ để nói mọi máy cùng tên đều có AI. HS cần viết “chưa đủ thông tin về AI” khi thiếu mô tả. Không dùng việc chạy điện/tự động làm bằng chứng duy nhất.
3. Biên soạn: Lop9.edu.vn Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh HOẠT ĐỘNG 4. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI – Khả năng và ứng dụng của máy tính (15 phút) a) Mục tiêu: nêu được khả năng của máy tính và chỉ ra được ứng dụng tương ứng trong khoa học, kĩ thuật và đời sống. b) Nội dung: đọc mục 2 SGK trang 6–7 và Hình 1.3–1.4; làm Phiếu 3 ở Phụ lục B. Ghép ba khả năng với bốn bối cảnh khoa học, y tế, giáo dục, giao thông và viết lợi ích. c) Sản phẩm: bảng nhóm có ít nhất ba khả năng và bốn ứng dụng ở các lĩnh vực khác nhau. d) Tổ chức thực hiện: Hình 1.3 – 1.4. Máy tính trong nghiên cứu vũ trụ và giao thông (nguồn: SGK Tin học 9, trang 7). - Chuyển giao nhiệm vụ (3 phút): phát Phiếu - Đọc, gạch chân: tính toán nhanh/chính xác/bền 3; HS đọc ba khả năng. Làm mẫu một liên hệ: bỉ; lưu trữ và xử lí dữ liệu dung lượng lớn; kết lưu trữ nhiều loại dữ liệu giúp lưu, tìm bệnh án nối với tốc độ cao. nhanh; “y tế” là lĩnh vực ứng dụng, không phải tên khả năng. Nhóm hoàn thành bảng theo bốn bối cảnh cho sẵn. - Gợi ý các lĩnh vực: nghiên cứu khoa học, y tế, - Liên hệ mỗi khả năng với ví dụ: mô phỏng, giáo dục, giao thông, dịch vụ, giải trí và làm kính viễn vọng, quản lí bệnh án, xe tự động, tìm việc từ xa. kiếm tài liệu, dịch vụ trực tuyến. - Tổ chức thực hiện (6 phút): nhóm điền Phiếu - Chỉnh câu trả lời theo mẫu: “Nhờ khả năng , 3. Với HS còn lúng túng, cho chọn từ ba khả máy tính hỗ trợ bằng cách ”. năng ở đầu phiếu rồi giải thích một quan hệ; nhóm hoàn thành sớm bổ sung dịch vụ giao hàng hoặc làm việc từ xa và lí do phù hợp. - Báo cáo, thảo luận (4 phút): tổ chức “phòng - Tham quan sản phẩm nhóm bạn, ghi một bổ tranh tại chỗ”: mỗi nhóm chuyển bảng cho sung hoặc một câu hỏi. nhóm bên cạnh, đọc và ghi một bổ sung; gọi hai nhóm giải thích hai cách ghép khác nhau có căn cứ. - Kết luận, nhận định (2 phút): ba khả năng là - Hoàn thiện bảng và ghi phần kết luận vào vở. tính toán nhanh/chính xác/bền bỉ; lưu trữ nhiều loại dữ liệu dung lượng lớn; kết nối, truyền thông tin tốc độ cao. Một ứng dụng có thể dùng nhiều khả năng; yêu cầu chỉ ra quan hệ hợp lí, không áp một cách ghép duy nhất.