Bài giảng Ngữ văn 9 (Kết nối tri thức) - Bài 5: Đối diện với nỗi đau. Câu rút gọn - Trường THCS Trần Văn Ơn

Nội dung tài liệu: Bài giảng Ngữ văn 9 (Kết nối tri thức) - Bài 5: Đối diện với nỗi đau. Câu rút gọn - Trường THCS Trần Văn Ơn

1. KH ỞỈ Đ ÔNG̣ ⚬ HS lắng nghe câu chuyện ⚬ Chia sẻ: ? Trong câu chuyện, vị khách hiểu nhầm điều gì? Vì sao lại hiểu nhầm như vậy? ? Trong đời sống, em có bao giờ dùng những câu nói ngắn gọn để thông tin được nhanh không? Đố em biết đó là kiểu câu gì trong Tiếng Việt?
2. Mất rồi! Một người sắp đi chơi xa, dặn con: Nó ngẩn ra, rồi sực nhớ, sờ vào túi. Không – Ở nhà, có ai hỏi, thì bảo bố đi chơi vắng nhé! thấy giấy, liền nói: Sợ con mải chơi quên mất, ông ta lại cẩn – Mất rồi! thận lấy bút viết vào giấy, rồi bảo: Khách giật mình, hỏi: – Có ai hỏi, thì con cứ đưa cái giấy này. – Mất bao giờ? Con cầm giấy bỏ vào túi áo. Cả ngày, chẳng – Tối hôm qua! thấy ai hỏi. Tối đến, sẵn có ngọn đèn, nó lấy – Sao mà mất? giấy ra xem, rồi chẳng may vô ý để giấy cháy – Cháy ạ! mất. (Truyện cười dân gian Việt Nam) Hôm sau, có người đến chơi, hỏi: – Thầy cháu có nhà không?
3. BÀI 5: Đ ỐI DIỆN VỚI NỖI ĐAU Thực hành Tiếng Việt EssayCâu Question rút gọn
4. I . TRI TH ỨC TI Ế NG VI Ê ̣T VỀ CÂU RÚT GỌN Nhiệm vụ 1: • HS thực hiện phiếu học tập 01 • Kĩ thuật: THINK (3’) - PAIR (3’) - SHARE (5’): HS làm phiếu cá nhân - Chia sẻ theo bàn - Chia sẻ với cả lớp.
5. I . TRI TH ỨC TI Ế NG VI Ê ̣T VỀ CÂU RÚT GỌN Thành phần câu được lược Khôi phục câu Ví dụ Nội dung bỏ trong câu in đậm có đủ thành phần chính - Anh đang làm gì? a - Đọc sách. - Ai đã trồng những cây hoa này? b - Mẹ tôi. - Khi nào anh đi Sài Gòn vậy? c - Ngày mai. - Ông ấy đi công tác ở đâu? d - Tây Nguyên. - Hôm nay con có đi học không? e - Không.
6. Thành phần câu được lược Khôi phục câu Ví dụ Nội dung bỏ trong câu in đậm có đủ thành phần chính - Anh đang làm gì? a CHỦ NGỮ • Anh đang đọc sách. - Đọc sách. - Ai đã trồng những cây hoa • Mẹ tôi đã trồng những b này? VỊ NGỮ cây hoa này. - Mẹ tôi. - Khi nào anh đi Sài Gòn vậy? c CẢ CHỦ NGỮ VÀ VỊ NGỮ • Ngày mai anh đi Sài Gòn. - Ngày mai. - Ông ấy đi công tác ở đâu? • Ông ấy đi công tác ở Tây d CẢ CHỦ NGỮ VÀ VỊ NGỮ - Tây Nguyên. Nguyên. - Hôm nay con có đi học không? • Hôm nay con không đi e CẢ CHỦ NGỮ VÀ VỊ NGỮ - Không. học.
7. I . TRI TH ỨC TI Ế NG VI Ê ̣T VỀ CÂU RÚT GỌN 2. Trả lời các câu hỏi: a. Từ việc hoàn thành bảng trên trên, em hãy rút ra cách tạo một câu rút gọn. Việc sử dụng câu rút gọn như trên có tác dụng gì đối với cuộc giao tiếp? --> Có thể lược bỏ CN, VN hoặc cả hai thành phần chính của câu. Giúp câu ngắn gọn và truyền thông tin nhanh hơn. b. Quan sát ngữ liệu (e), em dự đoán người hỏi là ai? Rút gọn câu trả lời trong trường hợp này có nên hay không? Vì sao? • Người hỏi là người lớn tuổi (cha, mẹ, ông, bà...) • Không nên rút gọn câu vì khiến câu trở nên cộc lốc, thiếu tôn trọng
8. I . TRI TH ỨC TI Ế NG VI Ê ̣T VỀ CÂU RÚT GỌN Trong lời ăn tiếng nói hàng ngày, ta còn bắt gặp các câu tục ngữ như: Học ăn, học nói, học gói, học mở. Ăn trông nồi, ngồi trông hướng. .... Các câu trên rút gọn thành phần nào? Tác dụng của việc rút gọn như vậy là gì? • Rút gọn Chủ ngữ • Ngụ ý sự việc được nhắc đến trong câu là của chung mọi người.
9. I . TRI TH ỨC TI Ế NG VI Ê Ṭ EssayCÂU Question RÚT GỌN
10. CÂU RÚT GỌN 1 Khái niệm • Là câu có thành phần câu (thường • Việc tỉnh lược câu chủ yếu do phương là thành phần chính) bị tỉnh lược. châm tiết kiệm trong việc sử dụng ngôn + Lược bỏ CN ngữ, nhất là khi nói (lược bỏ những + Lược bỏ VN thông tin bị coi là lặp, thừa) hoặc do + Lược bỏ cả CN và VN dụng ý sử dụng (không muốn nêu rõ sự • Ta có thể khôi phục thành phần vật nào đó trong câu). tỉnh lược để có câu đầy đủ.
11. CÂU RÚT GỌN 2 Tác dụng Lưu ý • Khi rút gọn câu, cầu lưu ý: Không làm • Giúp cho câu ngắn gọn, xúc tích hơn nhưng cho câu trở nên cộc lốc, thiếu lịch sự. vẫn đảm bảo truyền đạt được đầy đủ thông tin đến người nghe. • Rút gọn câu đôi khi tạo ra cho câu • Khiến cho thông tin được truyền đạt nhanh, nhiều cách hiểu, gây hiểu nhầm. trọng tâm. • Ngụ ý sự việc được nhắc đến trong câu là của • Hạn chế sử dụng câu rút gọn khi nói với chung mọi người. người trên hoặc người mình kính trọng. Trường hợp dễ nhầm, khi giao tiếp, ta cần nói câu có đầy đủ thông tin.
12. Nh ận diện nhanh Xác định câu rút gọn trong các trường hợp sau; giải thích vì sao đó là câu rút gọn: a. - Hôm qua em có tham gia sự kiện đó không? - Không anh ạ! Rút gọn Chủ ngữ.
13. Nhận diện nhanh Xác định câu rút gọn trong các trường hợp sau; giải thích vì sao đó là câu rút gọn: b. - Mưa! Mưa rồi! Không phải câu RG. (Chỉ là câu thông báo, không khôi phục được CN - VN)
14. Nh ận diện nhanh Xác định câu rút gọn trong các trường hợp sau; giải thích vì sao đó là câu rút gọn: c. Đi một ngày đàng, học một sàng khôn. Là câu Rút gọn, đúng với mọi người nên có thể bổ sung nhiều chủ ngữ hợp lí.
15. Nhận diện nhanh Xác định câu rút gọn trong các trường hợp sau; giải thích vì sao đó là câu rút gọn: d. - Ai là người đã vẽ bức tranh Em Thúy? - Họa sĩ Trần Văn Cẩn. Rút gọn vị ngữ
16. Nh ận diện nhanh: PHT 1.2 Đọc lại truyện Mất rồi! và trả lời các câu hỏi: a. Xác định các câu rút gọn có trong ngữ liệu trên bằng cách tô màu / gạch chân dưới các câu đó. b. Vì sao khi dùng các câu đó, người nghe lại hiểu nhầm? Từ đó em rút ra lưu ý gì khi sử dụng câu rút gọn?
17. Mất rồi! Một người sắp đi chơi xa, dặn con: Nó ngẩn ra, rồi sực nhớ, sờ vào túi. Không – Ở nhà, có ai hỏi, thì bảo bố đi chơi vắng nhé! thấy giấy, liền nói: Sợ con mải chơi quên mất, ông ta lại cẩn – Mất rồi! thận lấy bút viết vào giấy, rồi bảo: Khách giật mình, hỏi: – Có ai hỏi, thì con cứ đưa cái giấy này. – Mất bao giờ? Con cầm giấy bỏ vào túi áo. Cả ngày, chẳng – Tối hôm qua! thấy ai hỏi. Tối đến, sẵn có ngọn đèn, nó lấy – Sao mà mất? giấy ra xem, rồi chẳng may vô ý để giấy cháy – Cháy ạ! mất. (Truyện cười dân gian Việt Nam) Hôm sau, có người đến chơi, hỏi: – Thầy cháu có nhà không?
18. Mất rồi! Nó ngẩn ra, rồi sực nhớ, sờ vào túi. Không thấy giấy, liền nói: – Mất rồi! → Các câu đều rút gọn CN nên người nghe Khách giật mình, hỏi: tự suy đoán chủ thể / đối tượng được đề cập – Mất bao giờ? là ai nên dễ gây hiểu nhầm. – Tối hôm qua! → Những trường hợp dễ nhầm lẫn thì ta cần – Sao mà mất? nói đầy đủ thông tin, tránh rút gọn câu quá – Cháy ạ! đà. (Truyện cười dân gian Việt Nam)
19. EssayII . TH ƯC̣ H QuestionÀ NH TI Ế NG VI Ê Ṭ
20. Lớp chia thành 4 nhóm thi đua với nhau theo các chặng: CHẶNG 1: NHẬN DIỆN CÂU RÚT GỌN • Mỗi nhóm được phát 2-3 tờ giấy A3. Sử dụng giấy này để viết đáp án các câu hỏi từ GV. • Thời gian suy nghĩ và trả lời: 30s / câu • HS thảo luận để có câu trả lời, hết thời gian dán đáp án của nhóm lên bảng để GV chấm chữa • Nhiệm vụ: Câu 1, SGK trang 122-123